Kısaca
Yapısal kablolama, bir binadaki veri ve ses bağlantılarının standart bileşenlerle (Cat6/Cat6A bakır, fiber optik, patch panel, priz) planlı biçimde kurulmasıdır; katlar ve binalar arasındaki omurga fiber kablolama ile taşınır. Yeni ofise taşınan, kablo karmaşası yaşayan veya ağını büyüten şirketler içindir. CybUP olarak network kablolamanın güzergahını planlıyor, kabloyu çekiyor, sonlandırıyor, etiketliyor ve her hattı test edip raporluyoruz.
Yapısal kablolama nedir, neden önemlidir?
Yapısal kablolama, her prizden sistem odasındaki patch panele kadar giden hattın standart bir düzende, numaralı ve test edilmiş olarak kurulmasıdır. Kullanıcı masasındaki priz, duvardaki kalıcı kablo, panel ve switch’e giden kısa patch kablo ayrı parçalar olarak tasarlanır. Bir masa yer değiştirdiğinde duvara dokunulmaz; sadece panelde bir patch kablo değişir.
Plansız çekilmiş kabloda tablo tanıdıktır: rack’in önü kablo yumağı, hangi prizin hangi porta gittiğini kimse bilmiyor, bazı hatlar 100 Mbit’te takılıyor. Sorun ağ cihazında aranır, günler kaybedilir; oysa hatalı sonlandırılmış tek bir konnektör bütün bu belirtileri verebilir.
Network kablolamada Cat6 mı, Cat6A mı, fiber mi?
Bugün kurulan bir ofiste kullanıcı prizleri için Cat6 çoğu ihtiyacı karşılar; erişim noktaları, yoğun kablosuz alanlar ve uzun ömür beklenen binalar için Cat6A daha güvenli tercihtir. Cat6A, 10 Gbit Ethernet’i bakır kanalın tam uzunluğunda taşıyacak şekilde tasarlanmıştır; Cat6’da 10 Gbit için mesafe sınırlıdır. Yeni nesil Wi-Fi erişim noktalarının uplink hızları arttıkça bu fark önem kazanıyor.
Bakır hatlarda bir kanal en fazla 100 metredir: kalıcı kablo için 90 metre, iki uçtaki patch kablolar için kalan pay. Daha uzun mesafelerde, katlar ve binalar arasında fiber kullanılır; hangi fiberin seçileceğini bir sonraki bölümde anlatıyoruz.
Bakır kablolama bileşenlerinin performans gereksinimleri ANSI/TIA-568.2, fiber bileşenleri ise ANSI/TIA-568.3 standartlarında tanımlanır. Malzeme seçerken bu standartlara uygunluğu belgelenmiş ürünleri kullanıyoruz; bir sistemin kablo, priz ve paneli aynı kategori seviyesinde olmalıdır.
“It has a bandwidth of 500 MHz and is designed to support data transmission up to 10 Gbps at channels up to 100 meters in length, whereas Category 5e and Category 6 cables are not designed, specified, or recommended for 10 Gbps of data.”
500 MHz bant genişliğine sahiptir ve 100 metreye kadar uzunluktaki kanallarda 10 Gbps’e kadar veri iletimini destekleyecek şekilde tasarlanmıştır; Category 5e ve Category 6 kablolar ise 10 Gbps veri için tasarlanmamış, tanımlanmamış ve önerilmemektedir.
Fiber kablolama ne zaman gerekir, nasıl yapılır?
Fiber kablolama, bakırın 100 metrelik kanal sınırını aşan mesafelerde, katlar ve binalar arası omurgada ve elektriksel gürültünün yoğun olduğu ortamlarda gerekir. Sistem odasından 150 metre uzaktaki bir depo, ayrı binadaki bir üretim holü ya da kat switch’lerini omurgaya 10 Gbit hızla bağlamak istediğiniz bir ofis tipik örneklerdir. Fiber elektrik iletmediği için binalar arasındaki toprak potansiyeli farklarından ve motor, kaynak makinesi gibi kaynakların parazitinden de etkilenmez.
İlk karar çok modlu ile tek modlu fiber arasındadır. Çok modlu fiber (OM3, OM4) bina içi kısa güzergahlarda daha uygun maliyetli optik modüllerle çalışır; Cisco’nun 10GBASE SFP+ modül veri sayfasına göre 10GBASE-SR modülü OM3 fiberde 300 metreye, OM4 fiberde 400 metreye kadar bağlantı kurar. Tek modlu fiber (OS2) binalar arası ve uzun güzergahların tercihidir; aynı belgeye göre 10GBASE-LR modülü standart tek modlu fiberde (ITU-T G.652) 10 kilometreye kadar çalışır. Kampüs ve fabrika güzergahlarına bugün kullanılmasa bile tek modlu kor eklemek, ileride kabloyu yeniden çekmekten çok daha kolaydır.
Uygulamada fiber kablo iki uçtaki fiber patch panellere (ODF) ya ek (splice) yöntemiyle ya da fabrikada sonlandırılmış hazır kablolarla bağlanır. Ek yönteminde her kor, ucunda LC gibi bir konnektör bulunan pigtail’e füzyon ek makinesiyle eklenir; hazır sonlandırılmış (pre-terminated) kablolarda ise uzunluk önceden ölçülür ve sahada ek yapılmaz. Konnektör uçlarının temizliği küçük ama belirleyici bir ayrıntıdır: kirli bir konnektör, doğru çekilmiş bir hattı testte kaldırabilir.
Fiber testinde iki ölçüm birbirini tamamlar. Işık kaynağı ve optik güç ölçerle yapılan kayıp ölçümü, hattın uçtan uca kaybını hesaplanan kayıp bütçesiyle karşılaştırır ve geçti/kaldı sonucunu verir. OTDR ölçümü ise hat boyunca ek, konnektör ve keskin bükülme noktalarını mesafesiyle gösteren bir iz çıkarır; sorunlu bir ekin yerini bulmayı sağlar. Teslimde her korun kayıp değerini ve gerektiğinde OTDR izlerini test raporuna ekliyoruz.
“Using 4700MHz*km MMF (OM4), up to 400m link lengths are possible.”
4700 MHz*km çok modlu fiberle (OM4) 400 metreye kadar bağlantı uzunlukları mümkündür.
Kablolama projesi nasıl planlanır?
Plan, mimari çizim üzerinde masa ve cihaz yerleriyle başlar. Her çalışma noktasına kaç priz düşeceği, yazıcı, kamera, erişim noktası ve IP telefon noktaları, tavan ve döşeme güzergahları, kabloların enerji hatlarıyla mesafesi bu aşamada belirlenir.
Örneğin 80 kişilik, tek katlı yeni bir ofis düşünelim: masa başına iki priz, 10 erişim noktası, 12 kamera ve birkaç yazıcıyla yaklaşık 190 bakır hat çıkar. Bu hatlar sistem odasında 24 portluk paneller üzerinde toplanır; her panelin altına kablo düzenleyici gelir. Gelecekteki büyüme için panelde boş port bırakmak, sonradan duvar açmaktan çok daha kolaydır.
Fiziksel tarafta kablo tavası, kanal, döşeme altı ya da asma tavan seçimi binaya göre değişir. Yangın yönetmeliğine uygun kablo kılıfı ve geçişlerde yangın yalıtımı gibi konuları bina yönetimi ve mimarla birlikte netleştiriyoruz. Kablolar sistem odası ve rack kabinet düzeniyle birlikte planlanırsa iş tek seferde biter.
Kablolama testi ve test raporu neden istenmeli?
Test raporu, her hattın kurulduğu kategori seviyesini gerçekten karşıladığını gösteren belgedir. Basit bir süreklilik test cihazı yalnızca dört çiftin doğru bağlandığını söyler; sertifikasyon tipi bir ölçüm ise zayıflama, karışma (NEXT), geri dönüş kaybı ve uzunluk gibi değerleri standart limitlerle karşılaştırır.
Hatlar kalıcı link (panel ile priz arası) olarak ölçülür, sonuçlar hat numarasıyla birlikte rapora geçer. Fiber hatlarda ise kayıp ölçümü yapılır. Teslimde her hattın geçti/kaldı sonucunu içeren raporu veriyoruz; kalan bir hat varsa yeniden sonlandırılıp yeniden ölçülür.
Bu rapor yalnızca bugünün değil, yarının da belgesidir. Bir yıl sonra bir prizde sorun çıktığında, ilk günkü ölçümle karşılaştırmak arızanın kablodan mı cihazdan mı geldiğini hızla gösterir.
Etiketleme ve belgeleme nasıl yapılır?
Her hat iki ucunda aynı kodla etiketlenir: prizde, panelde ve kablonun kendisinde. Kod, kat, panel ve port bilgisini taşır; örneğin "K2-P03-17" ikinci kattaki üçüncü panelin 17. portunu gösterir. Etiketler matbu ve kalıcıdır, elle yazılmaz.
Belgeleme tarafında kat planı üzerinde priz yerleri, panel-port tablosu ve test raporu birlikte teslim edilir. Switch tarafı yapılandırılırken bu tablo Cisco switch port açıklamalarına da işlenir; böylece switch ekranında hangi portun hangi masaya gittiği okunur.
- Kat planı üzerinde priz numaraları
- Panel ve port eşleşme tablosu
- Hat bazında test raporu
- Fiber güzergahı ve kor eşleşmeleri
Ofis taşınırken kablolama ne zaman planlanmalı?
Kablolama, ofis taşımasının en erken planlanması gereken işidir; çünkü tavan ve duvarlar kapanmadan çekilmesi gerekir. Mimari tadilatın ilk haftalarında güzergah netleşmezse kablolar sonradan kanal içinde dış yüzeyden geçmek zorunda kalır.
Taşınma takviminde kablolama, sistem odası kurulumu, internet hattının devreye alınması ve switch yapılandırması birbirine bağlıdır. Bunları tek bir iş planında topluyor, yeni ofise giriş günü kullanıcıların prize takıp çalışabileceği şekilde sıralıyoruz. Keşfi Türkiye’nin her yerinde sahada ve ücretsiz yapıyor, ardından yazılı teklif hazırlıyoruz.
Teslim ettiklerimiz
- Kat planı üzerinde priz ve güzergah projesi
- Cat6/Cat6A bakır kablolama ve fiber kablolama: çekim, ek (splice), sonlandırma ve montaj
- Patch panel, kablo düzenleyici ve patch kablolarla düzenli rack
- Kalıcı etiketleme: priz, panel ve kablo üzerinde aynı kod
- Hat bazında test raporu (bakır link ölçümleri, fiber kayıp ölçümleri ve gerektiğinde OTDR izleri)
- Panel-port tablosu ve as-built (uygulama sonrası) çizim
Nasıl çalışıyoruz
- 1
Keşif
Binayı yerinde geziyor, mimari planı, güzergahları ve sistem odası yerini inceliyoruz.
- 2
Proje
Priz sayılarını, kablo kategorisini, fiber ihtiyacını ve güzergahları çizim üzerinde netleştiriyoruz.
- 3
Uygulama
Tava ve kanal montajı, kablo çekimi, sonlandırma ve rack düzenlemesini yapıyoruz.
- 4
Test
Her hattı ölçüyor, kalan hatları yeniden sonlandırıp tekrar test ediyoruz.
- 5
Teslim
Etiketli altyapıyı, test raporunu ve as-built belgeleri teslim ediyoruz.
Sıkça sorulan sorular
Yapısal kablolama ne kadar sürer?
Süre hat sayısına, binanın durumuna ve tadilat takvimine bağlıdır. Boş ve tavanı açık bir katta iş çok daha hızlı ilerler; çalışan bir ofiste mesai dışı çalışma gerekir. Keşiften sonra iş takvimini yazılı veriyoruz.
Çalışan bir ofiste kablolama yenilenebilir mi?
Evet, ama bölüm bölüm ve çoğunlukla mesai dışında. Önce yeni hatlar çekilip test edilir, sonra kullanıcılar kısa bir geçişle yeni hatlara alınır. Eski kablolar en son sökülür.
Mevcut kablolamamızı test edip raporlayabilir misiniz?
Evet. Mevcut hatları ölçüp hangi kategoriyi karşıladığını, hangilerinin hatalı olduğunu raporluyoruz. Bu rapor, yenileme mi onarım mı gerektiğine karar vermek için iyi bir başlangıçtır.
Cat6 yeterli mi, Cat6A’ya gerek var mı?
Kullanıcı prizleri için Cat6 çoğu ofiste yeterlidir. Erişim noktaları, sunucu bağlantıları ve uzun yıllar kullanılacak binalarda Cat6A’yı öneriyoruz. Kararı keşifte, binanın kullanım süresine ve cihaz planına göre birlikte veriyoruz.
Yapısal kablolama fiyatı nasıl hesaplanır?
Kapsamı inceledikten sonra yazılı teklif veriyoruz; keşif ve inceleme ücretsiz. Hat sayısı, kategori, güzergah zorluğu, fiber ihtiyacı ve çalışma saatleri teklifi belirler.
Fiber kablolamada çok modlu mu, tek modlu mu seçmeliyiz?
Bina içinde birkaç yüz metreyi geçmeyen omurga hatlarında çok modlu (OM3/OM4) fiber çoğu zaman yeterlidir. Binalar arası, uzun güzergahlı ya da uzun yıllar kullanılacak kampüs hatlarında tek modlu (OS2) fiberi öneriyoruz. Kararı keşifte mesafeye, kullanılacak switch modüllerine ve binadaki mevcut fibere göre birlikte veriyoruz.
Türkiye’nin her yerinde kablolama yapıyor musunuz?
Evet. Keşif, kablo çekimi, sonlandırma ve testleri Türkiye’nin her yerinde sahada yapıyoruz. Proje çizimi, malzeme listesi ve iş planının büyük kısmını uzaktan hazırladığımız için sahadaki süre kısalır.
Kablolamadan sonra switch ve Wi-Fi kurulumunu da yapıyor musunuz?
Evet. Kablolama bittikten sonra switch’leri ve kurumsal Wi-Fi erişim noktalarını aynı panel-port tablosuna göre yapılandırıyoruz. Böylece tek bir belge seti oluşur.
Türkiye’de yapısal ve fiber kablolama yapan firma seçerken nelere dikkat edilmeli?
En önemli kriter, teslimde her hat için sertifikasyon tipi ölçümle hazırlanmış bir test raporu verilmesidir; yalnızca süreklilik testi yeterli değildir. İkincisi fiber tarafında ek ve sonlandırmadan sonra her kor için kayıp ölçümü, gerektiğinde OTDR izi sunulması; üçüncüsü priz, panel ve kablo üzerinde aynı kodla kalıcı etiketleme ve panel-port tablosu; dördüncüsü de keşfin yerinde yapılıp yazılı bir güzergah projesi çıkarılmasıdır. CybUP’ın kablolama projeleri bu dört teslimatı içerir.